Από το Brain Drain στο Brain Gain: Ένα κρίσιμο στοίχημα για τη χώρα

Από το Brain Drain στο Brain Gain: Ένα κρίσιμο στοίχημα για τη χώρα

Γράφει ο Γιάννης Πούπκος

Η επιστροφή των 350.000 νέων με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης που μετανάστευσαν στο εξωτερικό, αλλά και η παραμονή όσων δεν έφυγαν, η μετάβαση δηλαδή από το brain drain στο brain gain, αποτελεί ένα κρίσιμο στοίχημα για τη χώρα.

Με τι κίνητρα, όμως, να επιστρέψει σήμερα ένας νέος σ΄ ένα αρνητικό οικονομικό περιβάλλον, με ανεξέλεγκτη αγορά εργασίας, με υπερφορολόγηση ακόμη και στα ισχνά εισοδήματα; Σε μια χώρα που δεν θέλει να τον αξιοποιήσει αλλά να τον εκμεταλλευτεί;

Σε πρόσφατη συζήτηση με Έλληνα φίλο μου που εργάζεται στο εξωτερικό, μου ανέφερε ότι του έγινε πρόταση από ελληνική επιχείρηση με μικρότερες απολαβές, την οποία αρχικά αντιμετώπισε θετικά. Διαπίστωσε όμως πως ήταν αμφίβολα τόσο η έγκαιρη καταβολή του μισθού, όσο και το πραγματικό ωράριο σε σχέση με το αναγραφόμενο στη σύμβασή του. Παράλληλα τον προβλημάτισαν η έλλειψη ορατής προοπτικής αύξησης των αποδοχών, η έλλειψη αξιοκρατίας, αλλά και κοινωνικού κράτους που να διασφαλίζει έστω και τις βασικές υπηρεσίες υγείας και μέριμνας στην οικογένειά του. Ούτε καν τόλμησε να αναφερθεί στο ασφαλιστικό και στη μελλοντική σύνταξή του.

Σε μια διεθνοποιημένη οικονομία πρέπει να διασφαλίζουμε ποιότητα εργασίας και διαβίωσης τουλάχιστον ισάξιες των ανταγωνιστών μας στην προσέλκυση νέων με προσόντα. Επομένως, εάν θέλουμε να αντιστρέψουμε το brain drain, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα παραπάνω προβλήματα.

  • Να επαναρρυθμίσουμε ριζικά την αποδιαρθρωμένη αγορά εργασίας.
  • Να τους δώσουμε κίνητρα (λ.χ. σύγχρονες υπηρεσίες στήριξης, μειωμένη φορολογία) να εργαστούν ως μισθωτοί, επαγγελματίες, επιχειρηματίες. 
  • Να ανοίξουμε θέσεις διδασκόντων στα πανεπιστήμια για τους καλύτερους και να αναπτύξουμε κοιτίδες καινοτομίας.  
  • Να διασφαλίσουμε τις απαραίτητες υποδομές και υπηρεσίες υγείας, κοινωνικής προστασίας και ασφάλισης για τους ίδιους και τις οικογένειές τους.
  • Να αναμορφώσουμε ριζικά την παιδεία σε όλες τις βαθμίδες, ώστε αντί της  τυποποιημένης απομνημόνευσης να προάγει την πολυδύναμη δημιουργική σκέψη (out of the box). Τη μόνη που αξιοποιεί τις νέες ψηφιακές τεχνολογίες και ανταποκρίνεται στις νέες ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Η μάχη πρέπει να δοθεί με όρους μέλλοντος. Με συγκριμένο καινοτόμο σχέδιο, που θα επενδύει στους νέους με υψηλά προσόντα, στο πιο πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο της χώρας. 

Με σχέδιο που θα δρομολογεί τη μετάβαση σε μια διατηρήσιμη, δίκαιη ανάπτυξη, χωρίς αποκλεισμούς. Με σημαντική αύξηση της απασχόλησης, δημιουργία νέων, βιώσιμων θέσεων εργασίας με αξιοπρεπείς όρους και αμοιβές και περιορισμό της ευέλικτης εργασίας. 

Αυτά προϋποθέτουν
• βελτίωση του κατώτατου  μισθού, χωρίς τις απαράδεκτες διακρίσεις σε βάρος των νέων,
• ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων με επίκεντρο τις κλαδικές συμβάσεις, με επεκτασιμότητα και γενική εφαρμογή της ευνοϊκότερης ρύθμισης για τον εργαζόμενο,
• αποτελεσματικό έλεγχο της τήρησης των συμβάσεων και της εργατικής νομοθεσίας, με ουσιαστική καταπολέμηση της μαύρης και ανασφάλιστης εργασίας.

Χωρίς όλα τα παραπάνω δεν μπορεί να υπάρξει Brain Gain, το οποίο είναι απαραίτητο αν θέλει η χώρα μας να έχει μέλλον και προοπτική.   

*O Γιάννης Πούπκος είναι Οικονομολόγος, Γραμματέας Νεολαίας ΓΣΕΕ

09.09.2017